«Προμηθέα» η αποκάλυψη*

Πριν μερικές εβδομάδες έγραφα με αφορμή την ίδρυση του ινστιτούτου μελετών Προμηθέας πως «η έρευνα - τουλάχιστον  οφείλει - να είναι πάνω απ’ όλα ανεξάρτητη και ελεύθερη για να μπορεί να φέρει τα πάνω κάτω με νέες ανακαλύψεις, για να σπρώξει την πρόοδο και να διευρύνει την κατανόησή μας για τον κόσμο που μας περιβάλλει». Ενώ έκλεινα επισημαίνοντας πως «αν το ΑΚΕΛ ή η οποιαδήποτε άλλη παράταξη θέλει να εργαλειοποιήσει την επιστήμη για να υποστηρίξει και «ερευνητικά» την ιδεολογία της ας συστήσει π.χ. το ινστιτούτο μελετών ΑΚΕΛ και ας αφήσει ελεύθερους τους επιστήμονες, από όποιο ιδεολογικό χώρο και αν προέρχονται να κάνουν την έρευνά τους ελεύθερα από καθοδηγούμενα ινστιτούτα τύπου «Προμηθέας»». 

Την επόμενη εβδομάδα ο διευθυντής του ινστιτούτου μου απάντησε με άρθρο στον κυριακάτικο τύπο αφήνοντας αιχμές ότι πρότρεξα να κρίνω το ινστιτούτο με «ταμπέλες», αντί στη «βάση της δράσης και της παρουσίας του». Λίγες ημέρες μετά, με το πρώτο του άρθρο στον “Πολίτη” με τίτλο «Ρωσία και Κύπρος» υπογραμμένο με την ιδιότητά του ως διευθυντής του ινστιτούτου μου χάρισε την ευκαιρία να κρίνω τον ίδιο αλλά και το ινστιτούτο στη «βάση της παρουσίας τους».

Το άρθρο είχε στόχο να απαντήσει σε όσους προσπαθούν να πλήξουν «την εικόνα της Ρωσίας και πιο πριν της ΕΣΣΔ, μέσα στην κυπριακή κοινή γνώμη». Για αποδείξει το αβάσιμο σπίλωσης του ονόματος της Ρωσίας αναφέρει ως πρώτο επιχείρημα ότι στην περίπτωση της Ρωσίας η δράση της στη Συρία θεωρείται αυταπόδεικτη ενώ η αντίστοιχη δράση των ΗΠΑ θεωρείται συνομωσιολογία. Το ίδιο γράφει, ισχύει και για τα στοιχεία του wikileaks, ενώ καταλήγει ότι οι επικριτές της Ρωσίας «το μοναδικό που θα καταφέρουν είναι να καταστήσουν τη θέση της Κύπρου ακόμα πιο αδύνατη και επισφαλή στις ορέξεις των δυτικών δυνάμεων».

Ομολογώ ότι ακόμη και εγώ η ίδια που προειδοποιούσα για τον κίνδυνο της μη αντικειμενικής ανάλυσης από το Ινστιτούτο δεν πίστευα στα μάτια μου. Το άρθρο δε φανέρωνε απλά μονοπρισματική αντίληψη αλλά μηδενική.

Οι σχέσεις μεταξύ δύο χωρών είναι κάτι το πολυδιάστατο και σαφώς δεν εξαντλούνται σε αναλύσεις που αφορούν στην εγκυρότητα ή μη των wikileaks. Επίσης η εξωτερική πολιτική μιας χώρας σαφώς και δεν εξαντλείται σε συμπάθειες ή αντιπάθειες οι οποίες μπορεί να είναι εξίσου καταστροφικές εάν αποτελούν το μέτρο κρίσης. Γενικά ζούμε στον κόσμο της διπλωματικής εξισορρόπησης. Εξάλλου ως χώρα η οποία αναμένει στήριξη λόγω του ανοικτού κυπριακού, οφείλει να διατηρεί άριστες διπλωματικές σχέσεις με όλα τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Πέρα από αυτό όμως, η Κύπρος δε βρίσκεται στο υπερπέραν. Λειτουργεί σε ένα κόσμο με πολιτικές και στρατηγικές συμμαχίες και παγκοσμιοποιημένο ανταγωνισμό. Η Κύπρος ανήκει θεσμικά, οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά στο δυτικό κόσμο, είναι ισότιμο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία στηρίζεται σε κοινές αρχές και αξίες. Η Ρωσία βρίσκεται έξω από τον κόσμο αυτό όχι τόσο οικονομικά όσο θεσμικά. Οι έννοιες της δημοκρατίας, των ατομικών ελευθεριών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκουν διαφορετικές εφαρμογές και διαφορετική κατανόηση στη Ρωσία απ’ ότι στην Ε.Ε. Αρκεί μόνο να διαβάσει κανείς την αναφορά του Συμβουλίου της Ευρώπης σε σχέση με τις πρόσφατες προεδρικές εκλογές στη χώρα αυτή. Φυσικά η Κύπρος δε μπορεί λόγω μεγέθους και επιρροής να το παίζει αυτεπάγγελτα ο θεματοφύλακας των ευρωπαϊκών αρχών και του κράτους δικαίου  έναντι της Ρωσίας, αλλά σίγουρα, οφείλει σε θέματα ενιαίων ευρωπαϊκών πολιτικών να συντάσσεται με τους ευρωπαίους εταίρους της ως πολιτική θέση αρχής και εθνικού συμφέροντος.

Γι’ αυτό, αν το Ινστιτούτο Προμηθέας επιθυμεί να έχει θετική επίδραση στην υπόθεση επανένωσης της πατρίδας μας όπως διατείνεται, ας κάνει την αρχή αποβάλλοντας τον αντιδυτικισμό του ή τουλάχιστον, ας τον στηρίζει με βάσιμα και σοβαρά επιχειρήματα που να έχουν απήχηση και πέρα από το κομματικό ακροατήριο του ΑΚΕΛ.