Νέα γενιά και καινοτομία

Στη νέα εμβληματική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τον τίτλο Νεολαία σε Κίνηση (Youth on the Move) που ανακοινώθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια τολμηρή στρατηγική που επιχειρεί να μετατρέψει τους ευρωπαίους νέους από κομμάτι της οικονομικής κρίσης σε φορείς προώθησης της οικονομικής ανάκαμψης. Η στρατηγική θέτει σαφείς, ξεκάθαρους ποσοτικούς και μετρήσιμους στόχους. Εισάγει καινοτομίες και εισηγείται δράσεις σε τέσσερις βασικούς άξονες. Τη δια βίου μάθηση, την κινητικότητα, τον εκσυγχρονισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και την απασχολησιμότητα.

Το Νεολαία σε Κίνηση είναι η δεύτερη από ένα σύνολό επτά εμβληματικών πρωτοβουλιών στις οποίες ο Πρόεδρος Μπαρόζο εστιάζει το Πλάνο Δράσης κατά τη διάρκεια της θητείας του και παραπέρα. Πριν το Νεολαία σε Κίνηση είχε ανακοινωθεί η εμβληματική πρωτοβουλία που αφορούσε στην Ένωση Καινοτομίας (innovation Union). Είναι πολιτικής σημασίας η προτεραιότητα που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδίδει σε αυτούς τους δύο τομείς ανακοινώνοντας τους πρώτους ως μέρος της μεγάλης πρόκλησης υλοποίησης της Ατζέντας 2020.

Επιπλέον, στο ίδιο το κείμενο της πρωτοβουλίας Νεολαία σε Κίνηση η Επιτροπή δια-συνδέει ξεκάθαρα πλέον την πολιτική για τη νεολαία με την πολιτική για την καινοτομία. Η άμεση αναφορά και προτροπή προς τα κράτη-μέλη και προς τα πανεπιστήμιά τους να εφαρμόσουν με συγκεκριμένες πολιτικές το «τρίγωνο της γνώσης», δηλαδή το νοητό εκείνο τρίγωνο που δια-συνδέει την εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία, για να πετύχουν την προώθηση της απασχολησιμότητας των νέων είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Εξάλλου είναι αυτονόητο, ότι σε μια εποχή που τη μάχη στην οικονομία κερδίζει η καινοτομία και η έρευνα, ότι η στρατηγική για τη νεολαία θα πρέπει να περικλείει αυτές τις διαστάσεις. Τι γίνεται όμως στην Κύπρο; Πόσο καλά αντιλαμβανόμαστε τη σημασία που έχει η προώθηση της κοινωνίας της γνώσης;

Από κυβερνητικής πλευράς η αντίληψη είναι σίγουρα από περιορισμένη έως και ανύπαρκτη. Η αντίληψη του ΑΚΕΛ ότι οι τομείς της νεολαίας, της έρευνας και της καινοτομίας είναι θέματα χαμηλής πολιτικής είναι κάτι παραπάνω από εμφανής. Μετά τους ατυχείς χειρισμούς που οδήγησαν σε πάγωμα του προγράμματος Νεολαία σε Δράση, η επανέναρξή του συμπίπτει με την αποκοπή των κονδυλίων του εθνικού προγράμματος Πρωτοβουλίες Νέων. Την ίδια ώρα το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας βρίσκεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Οι περιορισμοί στη χρηματοδότηση έχουν προκαλέσει σοβαρές λειτουργικές δυσκολίες στην υλοποίηση των προγραμμάτων ενώ η καθυστέρηση πέραν του ενός έτους στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της πρόσκλησης του 2009, έχει πλήξει κυρίως τους νέους ερευνητές οι οποίοι εργάζονται στη βάση ερευνητικών συμβολαίων.

Την ίδια ώρα και ενώ με βάση τη Στρατηγική της Λισσαβόνας τέθηκε ο ευρωπαϊκός στόχος της επένδυσης 3% του ΑΕΠ σε έρευνα και τεχνολογία, η Κύπρος είχε θέσει αρχικά ως εθνικό στόχο το 1%, και για τη νέα Στρατηγική για το 2020 ο στόχος αυτός έχει μετακυλήσει ακόμη πιο κάτω.

Όλα τα πιο πάνω δείχνουν ότι το όραμα της Ευρώπης για μια έξυπνη, βιώσιμη και ανταγωνιστική οικονομία, δε μπορεί προς το παρόν να συμπεριλάβει την εθνική στρατηγική που χαράζει η κυπριακή κυβέρνηση, η οποία με μια άκρως συντηρητική αλλά και λαϊκίστικη προσέγγιση επιλέγει να επενδύει σε τομείς που είτε έχουν ήδη χρεοκοπήσει, όπως τη συντήρηση ζημιογόνων ημικρατικών οργανισμών, είτε σε ισοπεδωτικά και δήθεν «φιλολαϊκά» μέτρα τα οποία αφορούν παροχές οι οποίες κανένα κέρδος δεν αναπαράγουν για το σύνολο της κοινωνίας.

Πολύ φοβάμαι ότι αν δεν κατανοήσουμε πως η οικοδομική βιομηχανία και o τομέας των παραδοσιακών υπηρεσιών δε μπορούν να συντηρήσουν για πολύ ακόμη τη μικρή οικονομία της Κύπρου και να εισέλθουμε με όραμα και στρατηγική στη νέα εποχή επένδυσης στην εκπαίδευση, την έρευνα, την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα και κυρίως στους νέους, ότι θα χάσουμε το τρένο της ανάπτυξης με αποτέλεσμα, η επόμενη γενιά να αντιμετωπίσει ακόμη μεγαλύτερη ανεργία και η κοινωνική συνοχή να υποστεί ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα από την κρίση την οποία διερχόμαστε σήμερα.